“ว่าด้วยแอลกอฮอล์”

มกราคม 13, 2007 at 1:34 am ใส่ความเห็น

โดย พญ. อรวรรณ ศิลปกิจ
เมื่อรัฐบาลประกาศสงครามรณรงค์ต่อต้านยาเสพติดเมื่อห้าปีก่อน ซึ่งเป็นการมุ่งเน้นแก้ไขปัญหายาบ้า เนื่องจากมีผลกระทบต่อเยาวชนและความมั่นคงของประเทศ ขณะที่ปัญหาแอบแฝงซ่อนเร้นคือปัญหาแอลกอฮอล์ ซึ่งเป็นต้นเหตุสำคัญของความรุนแรงในสังคม อุบัติเหตุการจราจร ตลอดจนสุขภาพของผู้ดื่มและครอบครัว

ปัญหานี้จึงเพิ่งจะได้รับความสนใจ มีการบัญญัติกฎหมาย ห้ามขายแก่เยาวชน ห้ามโฆษณาก่อนเวลา 22 นาฬิกา และห้ามจำหน่ายในช่วงเทศกาลวันหยุดต่อเนื่องที่สถานบริการน้ำมัน ซึ่งนโยบายสาธารณของรัฐบาลในด้านสาธารณสุข โดยเฉพาะตัวชี้วัดด้านสุขภาพเมืองไทยแข็งแรง จะไม่บรรลุวัตถุประสงค์ได้ ถ้าหากไม่มีการรณรงค์เรื่องการลดละเลิกดื่มแอลกอฮอล์ควบคู่ไปด้วยกับบทบัญญัติดังกล่าว

เนื่องจากสังคมไทยตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของการนำเสนอของสื่อทั้งทางตรงและทางอ้อม สะท้อนให้เห็นการดื่มแอลกอฮอล์ สามารถกระทำได้โดยไม่ผิดกฎหมาย ถูกกาลเทศะ ไม่ว่างานมงคล หรืออวมงคล

การรณรงค์ให้ละลดเลิกการดื่มแอลกฮอล์โดยมูลนิธิส่งเสริมสุขภาพ(สสส.) จึงมีการเชื่อมโยงให้เห็นโทษของแอลกอฮอล์ต่อตนเอง เป็นเหตุแห่งความรุนแรงในครอบครัว เช่น ทำร้ายบุพพการี ก่อเหตุทะเลาะวิวาทในที่สาธารณะ ก่อให้เกิดอุบัติเหตุรุนแรงขณะขับขี่ยานพาหนะ

อย่างไรก็ดีการหยุดดื่มแอลกอฮอล์มิสามารถกระทำได้ง่ายเพียงแค่แสดงให้เห็นผลเสีย แต่อาจจะเป็นการรณรงค์ให้เยาวชนหรือผู้ที่ยังไม่ตกเป็นทาสเข้าใจผลเสีย และเป็นการเปลี่ยนค่านิยมของเยาวชน ชี้ให้เห็นเรื่องการเป็นหนึ่งโดยไม่ต้องพึ่งพาแอลอฮอล์ได้

การเลิกดื่มแอลกอฮอล์ในผู้ตกเป็นทาสหรือผู้ติดแอลกอฮอล์นั้น จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือของทั้งสามฝ่าย คือทีมรักษา ตัวผู้ดื่ม และครอบครัว ซึ่งทางกรมสุขภาพจิตได้นำเมตริกซ์ หรือจิตสังคมบำบัดมาประยุกต์เพื่อในการรักษาผู้เสพยา และแอลกอฮอล์ โดยมุ่งหวังให้ผู้เสพหยุดเสพได้ในที่สุด

ผู้เขียนมีประสบการณ์ในการดูแลผู้ป่วยที่มีปัญหาทางจิตเนื่องจากการดื่มแอลกอฮอล์ ที่รับไว้เป็นผู้ป่วยในที่ตึกชาย 3 ของโรงพยาบาลศรีธัญญา ส่วนใหญ่มักจะไม่ยอมรับการเจ็บป่วย ทุกครั้งที่ถูกนำส่งโรงพยาบาลเนื่องจากอาละวาด ไม่ดูแลตนเอง เมื่อรักษาอาการดีขึ้นจะยืนยันไม่กลับไปดื่มอีก

ในช่วงแรกที่ยังไม่มีการนำจิตสังคมบำบัดร่วมกับการรักษาถอนพิษแอลกอฮอล์ สังเกตว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่จะกลับไปดื่มซ้ำหลังจากจำหน่ายกลับไม่นาน เมื่อมีการนำจิตสังคมบำบัดมาร่วมกับการรักษาด้วยยา ส่วนหนึ่งอาจจะหยุดดื่มได้ ถ้ามารับการบำบัดต่อเนื่อง

โดยหลักของจิตสังคมบำบัดมุ่งให้ผู้ดื่มรู้จักวิธีการการวางแผนกับชีวิต แนะนำครอบครัวในการมีส่วนร่วมให้กำลังใจผู้ดื่ม และปรับเปลี่ยนวิธีในการปรึกษาหารือกันมากกว่าที่จะใช้วิธีเดิมๆ เช่น ด่า ว่าพูดประชดประชัน ตลอดจนมีการปรับเจตคติของทีมรักษาให้มีมุมมองที่ให้ความหวังและกำลังใจผู้ดื่ม

การดื่มเป็นพฤติกรรมที่สามารถแก้ไขได้ ถ้าหากทีมรักษาสิ้นหวังบอกผู้ป่วยกับครอบครัวว่า ต้องตายแล้วเกิดใหม่เท่านั้นจะรักษาได้ ผู้ป่วยกับครอบครัวจะพึ่งพาใครได้

แม้ว่าผู้ป่วยบางรายเลิกได้เพียงระยะหนึ่ง ก็กลับไปดื่มอีก ทีมรักษาก็จะให้กำลังใจและให้โอกาส ซึ่งเมื่อผู้ป่วยกลับไปดื่มก็จะรู้ตัวขอร้องให้ครอบครัวพากลับมาพบแพทย์เพื่อรับการรักษา การให้ข้อมูลดังกล่าวจะทำให้ครอบครัวและผู้ป่วยกล้าที่จะกลับมารักษา โดยไม่เกรงว่าจะถูกตำหนิจากทีมรักษา

ผู้เขียนพบว่า ครอบครัวของผู้ป่วยโดยเฉพาะภรรยาจะมีปัญหาสุขภาพจิต ส่วนใหญ่เป็นเรื่องหนี้สิน ซึ่งเป็นหนี้สินที่ให้เพื่อนฝูงยืมโดยหาหลักฐานไม่ได้ นอกจากนี้บางรายต้องมีการพูดคุยหารือกับผู้บังคับบัญชาระดับต้นในการประเมินให้ผู้ป่วยออกจากงานก่อนเกษียณ เนื่องจากการประเมินสมรรถนะการทำงานซึ่งเป็นนโยบายของรัฐในช่วงสองปีก่อน ต้องหาคนที่ออกก่อนเกษียณเป็นตัวชี้วัดขององค์กรนั้นๆ จนเกิดเรื่องราวขึ้นและหยุดนโยบายนี้ในที่สุด ด้วยวัฒนธรรมไทยจะว่ามีการอะลุ้มอล่วยกัน

การช่วยเหลือของทีมรักษาและผู้บังคับบัญชา เพื่อให้ประโยชน์สูงสุดกับผู้ป่วยและครอบครัวโดยที่ราชการหรือหน่วยงานไม่เสียหาย และผู้ป่วยและครอบครัวพอใจในทางออกที่เลือก

การบำบัดรักษาผู้ดื่มแอลกอฮอล์จึงมิใช่เพียงแต่การหยุดดื่ม รักษาเพียงผู้ป่วย แต่ต้องวางแผนและดูแลครอบครัวอย่างต่อเนื่องและอดทน ช่วยกันแก้ไขปัญหาผลกระทบอื่นๆจากการดื่มแอลกอฮอล์

ดังนั้นนโยบายสาธารณะในอนาคตอาจจะมีบทกำหนดประเภทของใบอนุญาตการจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้เช่นในต่างประเทศ มิใช่ร้านสะดวกซื้อ ร้านขายของชำ ร้านที่อยู่ใกล้โรงเรียน สถานบริการน้ำมันก็สามารถจำหน่ายได้อย่างเสรี

Entry filed under: บทความจิตเวช. Tags: .

สังคมเรียนรู้อะไรบ้าง? อยู่อย่างคนไม่มีสิทธิ?

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


คลังเก็บ


%d bloggers like this: